PM2.5 читањата често се вклучени во извештаите за квалитетот на воздухот од органите за заштита на животната средина и компаниите. Дознајте што значат и зошто треба да ги следите нивните нивоа.

PM2.5 се однесува на атмосферски честички (PM) кои имаат дијаметар помал од 2,5 микрометри, што претставува околу 3% од дијаметарот на човечка коса.

Најчесто напишани како PM2.5 честичките во оваа категорија се толку мали што можат да бидат откриени само со електронски микроскоп. Тие се дури и помали од нивните колеги PM10, кои се честички што се 10 микрометри или помали, а исто така се нарекуваат фини честички.

Од каде доаѓа PM2.5

Фината честичка може да дојде од различни извори. Тука спаѓаат електрични централи, моторни возила, авиони, горење на дрва, шумски пожари, земјоделско горење, вулкански ерупции и бура од прашина. Некои се испуштаат директно во воздухот, додека други се формираат кога гасовите и честичките комуницираат еден со друг во атмосферата. На пример, гасовитиот сулфур диоксид емитиран од електраните реагира со кислородни и капки вода во воздухот за да формира сулфурна киселина како секундарна честичка.

Зошто PM2.5 честичките се опасни

Бидејќи се толку мали и лесни, фините честички имаат тенденција да останат подолго во воздухот од потешките честички. Ова ги зголемува шансите луѓето и животните да ги вдишат во телата. Благодарение на нивната  големина, честичките помали од 2,5 микрометри можат да го заобиколат носот и грлото и да продрат длабоко во белите дробови, додека некои можат да влезат и во циркулаторниот систем.

Студиите најдоа блиска врска помеѓу изложеноста на фини честички и предвремена смрт од срцево и белодробно заболување. Познатитите честички исто така знаат да предизвикаат или влошат хронични болести како што се астма, срцев удар, бронхитис и други респираторни проблеми.

Изложеноста на PM <2.5 μm во дијаметар (PM2.5) во текот на неколку часа до недели може да предизвика кардиоваскуларна болест поврзана со смртност и нефатални настани, доколку долгорочната изложеност (на пример, неколку години) го зголемува ризикот за кардиоваскуларна смртност во уште поголема мера од изложеноста во текот на неколку дена и го намалува очекуваниот животен век кај повеќе изложените сегменти на населението за неколку месеци до неколку години. Изложеноста на мајките за фини честички и дефекти во раѓањето, исто така, е утврдена со неколку извештаи.

Децата, постарите возрасни лица и оние кои страдаат од белодробни и/или срцеви заболувања се особено ранливи на негативните ефекти на фините честички во воздухот и треба да се превземат посебни мерки на претпазливост кога амбиентот PM2.5 поминува низ нездраво ниво.

Како да прочитате PM2.5 читања

PM2.5 е еден од главните загадувачки супстанции кои внимателно ги следат здравствените власти ширум светот.

Концентрацијата на PM2.5 може да биде ниска од 5 μg/m3 или подолу. 24-часовната концентрација на PM2.5 се смета за нездрава кога се зголемува над 35,4 μg/m3.

Зошто 24-часовен, а не пократко траење при проценка на влијанието на фините честички врз здравјето? Тоа е затоа што потенцијалната штета предизвикана од загадувачите на воздухот не зависи само од концентрацијата, туку и од времетраењето на изложеноста. Колку подолго сте изложени на PM2.5, толку е поголем ризикот од појава на негативни ефекти предизвикани од изложеноста. Затоа 24-часовното мерење е подобар одраз на здравствените ефекти на фините честички отколку што се вели во тричасовното читање.

Табелата подолу ќе ви даде увид за тоа кои нивоа на PM2.5 се штетни и соодветните мерки на претпазливост што треба да ги преземете. Се базира на стандардите за квалитет на воздухот за загадување на честички објавени од страна на Агенцијата за заштита на животната средина на САД.

Како да се заштитите од PM2.5

Кога количината на PM2.5 е на нездраво ниво, направете ги овие чекори за да ја намалите изложувањето и да го заштитите вашето здравје:

1. Редовно чистење и отстранување на прашината, како и  проветрување на затворените простории. Избегнување на освежувачи на воздухот, како и хемиски средства за чистење, и нивно користење само по потреба.
2. Следење на временската прогноза и избегнување на движење во магливи услови.
3. Избегнување на движење во високо фреквентни улици и шпиц термини. Ова  е значајно доколку се движиме пеш или користиме велосипед.
4. Спортувањето на отворено би требало максимално да се избегнува и да се одвива на места каде загаденоста е помала, а не во урбаните градски средини. Кога спортуваме алвеолите се најотворени па и ризикот од навлегување на ПМ честичките е најголем.
5. Зачестено посетување на планина, село, или во краен случај прошетки во     парк или на кеј на постоечка река, каде секако воздухот е почист и позитивно делува врз нашето здравје.
6. Користење на заштитна маска. Доколку не сте во можност да си набавите     квалитетна маска со вградени филтри, и обичната маска набавена во аптека по релативно ниска цена, може да заврши работа. Дури  и носењето на шалот или марамата преку устата и носот може да ни биде од полза. И секако,
7. Активно вклучување во групите за поддршка на борбата против загаденоста на воздухот, оти никој не се грижи за нас и нашето здравје повеќе од нас самите.